ನವದೆಹಲಿ: ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆ ದೇಶದ ಮೊದಲ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಇಂಧನ ಕೋಶ ಚಾಲಿತ ರೈಲು ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ಸಜ್ಜಾಗಿದ್ದು, ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಹರಿಯಾಣದ ಜಿಂದ್–ಸೋನಿಪತ್ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಆರಂಭಿಸಲಿದೆ. 10 ಬೋಗಿಗಳ ಈ ರೈಲು ಸುಮಾರು 2,600 ಪ್ರಯಾಣಿಕರನ್ನು ಸಾಗಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ.
ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿದ್ಯುತ್ ರೈಲುಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಈ ರೈಲು ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಇಂಧನ ಕೋಶದ ಮೂಲಕವೇ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ನೀರಿನ ಆವಿ ಮತ್ತು ಶಾಖ ಮಾತ್ರ ಹೊರಬರುವುದರಿಂದ ಮಾಲಿನ್ಯ ಬಹುತೇಕ ಶೂನ್ಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ.
ರೈಲಿನಲ್ಲಿ ತಲಾ 1,200 ಕಿಲೋವ್ಯಾಟ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಎರಡು ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಪವರ್ ಕಾರ್ಗಳಿದ್ದು, ಗರಿಷ್ಠ 75 ಕಿ.ಮೀ. ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ವೇಗ ಹಾಗೂ 110 ಕಿ.ಮೀ. ವಿನ್ಯಾಸ ವೇಗ ಹೊಂದಿದೆ.
ಈ ಯೋಜನೆಗಾಗಿ ಜಿಂದ್ನಲ್ಲಿ ದೇಶದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಮರುಪೂರಣ ಕೇಂದ್ರ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಸುಮಾರು 3,000 ಕೆಜಿ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ.
ರೈಲಿನಲ್ಲಿ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಸೋರಿಕೆ ಪತ್ತೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಜ್ವಾಲೆ ಮತ್ತು ಹೊಗೆ ಸಂವೇದಕ, ಶಾಖ ಪತ್ತೆ ಸಾಧನ, ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಸ್ಥಗಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಬಹುಹಂತದ ಸುರಕ್ಷತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಜರ್ಮನಿಯ TÜV SÜD ಸಂಸ್ಥೆ ಸುರಕ್ಷತಾ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿದೆ.
ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆಯ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ RDSO, ICF ಹಾಗೂ ಮೇಧಾ ಸರ್ವೋ ಡ್ರೈವ್ಸ್ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ರೈಲು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ರೈಲುಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 2ರಿಂದ 4 ಬೋಗಿಗಳಷ್ಟೇ ಹೊಂದಿರುವಾಗ, ಭಾರತದ 10 ಬೋಗಿಗಳ ರೈಲು ಈ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಮಹತ್ವದ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿದ್ದು, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಸಿರು ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಮಿಷನ್ಗೆ ಬಲ ನೀಡಲಿದೆ.