ಭೋಪಾಲ್: ಧಾರ್ನ ಭೋಜಶಾಲಾ ಸಂಕೀರ್ಣದ ಕುರಿತು ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ ಹೈಕೋರ್ಟ್ನ ಇಂದೋರ್ ಪೀಠ ಮಹತ್ವದ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದ್ದು, ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಹಕ್ಕು ಇದೆ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ. ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳಾದ ವಿಜಯ್ ಕುಮಾರ್ ಶುಕ್ಲಾ ಹಾಗೂ ಅಲೋಕ್ ಅವಸ್ಥಿ ಅವರ ವಿಭಾಗೀಯ ಪೀಠ ಈ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದೆ.
ಭೋಜಶಾಲಾದ ಮೂಲ ಸ್ವರೂಪ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದ್ದು, ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಹಿಂದೂಗಳ ಪೂಜಾ ಹಕ್ಕು ಎಂದಿಗೂ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಂತಿಲ್ಲ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದೆ. 2024ರ ಪುರಾತತ್ವ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ವರದಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, ಸಂಸ್ಕೃತ ಶಾಸನಗಳು, ಹವನ ಕುಂಡ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಪುರಾವೆಗಳು ಈ ಸ್ಥಳದ ಹಿಂದೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಪೀಠ ತಿಳಿಸಿದೆ.
2003ರಲ್ಲಿ ಶುಕ್ರವಾರ ನಮಾಜ್ಗೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡಿದ್ದ ಭಾರತೀಯ ಪುರಾತತ್ವ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣಾ ಇಲಾಖೆ (ASI) ಆದೇಶವನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ, ಅದು ಸ್ಮಾರಕದ ಮೂಲ ಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ. “ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸತ್ಯವು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಿಂತ ಮೇಲು” ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದೆ.
#WATCH | Dhar, Madhya Pradesh | On Dhar-Bhojshala case, advocate Vishnu Shankar Jain says, "The Indore High Court has delivered a historic verdict, partially setting aside the ASI's order dated April 7, 2003. Furthermore, the Court has granted the Hindu side the right to worship… pic.twitter.com/gilTokeGJy
— ANI (@ANI) May 15, 2026
ಭೋಜಶಾಲಾವನ್ನು ರಾಜ ಭೋಜನು ಕ್ರಿ.ಶ. 1034ರಲ್ಲಿ ಸರಸ್ವತಿ ದೇವಿಗೆ ಅರ್ಪಿತ ದೇವಾಲಯ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಅರ್ಜಿದಾರರು ವಾದಿಸಿದ್ದರು. ಸಂಕೀರ್ಣದಲ್ಲಿರುವ ವ್ಯಾಕರಣ ಶಾಸನಗಳು ಮತ್ತು ಜಲಕುಂಡಗಳನ್ನೂ ಪುರಾವೆಯಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿತ್ತು.
ಇದಕ್ಕೆ ವಿರೋಧ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದ ಮುಸ್ಲಿಂ ಪರ ವಕೀಲರು, ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಈಗಾಗಲೇ ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಇತ್ಯರ್ಥವಾಗಿವೆ ಎಂದು ವಾದಿಸಿದ್ದರು. ಆದರೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಆಕ್ಷೇಪಣೆಗಳನ್ನು ತಳ್ಳಿ ಹಾಕಿತು.
ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಾಮರಸ್ಯದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ, ಅಗತ್ಯವಿದ್ದರೆ ಮಸೀದಿಗೆ ಪರ್ಯಾಯ ಭೂಮಿ ನೀಡುವುದನ್ನು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು ಎಂದೂ ಪೀಠ ಸೂಚಿಸಿದೆ.